سالار مگس ها- بخش دوم

کتاب سالار مگس ها

منتقدین مارکسیست  اگر چه گولدینگ را در جرگه ی نویسندگان سوسیال رئالیست به حساب نمی آوردند، به او نظر عنایتی دارند و سالار مگس ها را حمله ای به نظام سرمایه داری دانسته اند. به گمان آنان، آن چه در جمع کوچک بچه های جزیره اتفاق می افتد، سرنوشت همه جوامعی است که نظام حکومتی آنان سرمایه داری است و نهایتا به علت برخورد منافع طبقاتی، بی عدالتی های اقتصادی و اجتماعی و… فرو می پاشند. نقد سالار مگس ها از این دیدگاه حداقل تا حدودی تنگ نظرانه است چون:
–    در عین حال که نابهنجاری های موجود در جمع بچه ها انگیزه های مشخص بیرونی دارد- که عمده ترین آنان گرسنگی است- نمی توان توجه خاص گولدینگ را به محرک های درونی نادیده گرفت. گرایش فطری آدمی به کژی و شر- بنا به اعتقاد نویسنده- خمیر مایه ی اصلی قصه است و هر جا که به انگیزه های بیرونی اشارتی دیده می شود، به واقع در اثبات این مدعاست و نه بیشتر. به عبارت ساده تر، گرسنگی در سالار مگس ها، دلیل خونخوارگی نیست؛ دست کم تنها دلیل آن نمی تواند باشد.

–    دیدگاه مارکسیستی در تقد آثار ادبی با محدود کردن اثر به زمان و مکان و موقعیت خاص، از ارزش کار ادبی می کاهد و آن را با یک اعلامیه یا سخنرانی سیاسی هم تراز جلوه می دهد. بدون آن که قصد ورود در بحث تعهد هنر وجود داشته باشد، باید گفت اثر هنری تحت تاثیر شرایط و اوضاع و احوال زمانه ی خود، آفریده می شود و حرف و پیامی را نیز متناسب با آن تاثیر در خود نهفته خواهد داشت؛ اما اگر هنرمند بخواهد به قصد بیان پیامی اثری خلق کند، آیا می توان باز هم او را هنرمند دانست؟
–    نقد سالار مگس ها از این دیدگاه و ادعای آن که گولدینگ به دنبال هدف سیاسی مشخصی سالار مگس ها را نوشته است، محتاج دست یافتن به دلایل و شواهدی در دیدگاه های ابراز شده نویسنده و زندگی اوست. چنین مدارکی به یقین وجود ندارند.
–    انتخاب جزیره ای بی نام و نشان و خالی از سکنه؛ بدون مشخص کردن تاریخ رخدادها نشان می دهد که مخاطب سالار مگس ها، مخاطب خاصی نیست و نیش قلم به جامعه و نظام مشخصی حمله نمی برد. به عبارت دیگر، کتاب را با قلمرو سیاست خاصی کاری نیست. اگر بتوان کوچکترین هدف مندی سیاسی در معرفی کتاب سالار مگس ها قایل شد، آنست که کتاب جهتی ضد آرمانشهری دارد و شاید به همین دلیل است که بعضی منتقدین، گولدینگ و اورول را در این زمینه کنار یکدیگر قرار می دهند. قبول این نظر نیز رد دیدگاه های منتقدین مارکسیست است چرا که سالار مگس ها با همان شدتی که نظام سرمایه داری را می کوبد، مدینه ی فاضله کمونیسم را نیز پر از کژی و شر می بیند.